Casus 2 (24-25): acute prostatitis

Relevante naslag: Urineweginfectie

Casus uit B2 Infectieziekten 24-25.docx. De SMAK-uitwerking en kennisvragen zijn ingevuld op basis van de relevante NHG-Standaarden en farmacologie (Rang & Dale / FK); studie-uitwerking, geen officieel antwoordmodel.

Casus

Positie

• Huisartsenpraktijk

Anamnese

• Patiënt is op het spreekuur omdat hij sinds enkele dagen toenemend pijn heeft bij het plassen en steeds vaker naar het toilet moet; voelt zich daarbij niet lekker.
• Gisteren moest hij vaak naar het toilet, branderig aanvoelend.
• Ondanks sterke aandrang komen er maar enkele druppels.
• Zitten op het fietszadel en defecatie op het toilet zijn ook een beetje pijnlijk.
• Vanmorgen 38,6 °C koorts.
• Op aandringen van zijn vrouw potje urine meegenomen.

Lichamelijk onderzoek

• Matig zieke man
• RR 135/86 mmHg, pols 76/min, AF 14/min, saturatie 99%
• Temperatuur 38,7 °C
• Rectaal toucher: licht gezwollen prostaat, homogeen, erg pijnlijke palpatie
• Urine: dipstick positief (leukocyten, erytrocyten)

Alleen afwijkende bevindingen zijn vermeld; overige bevindingen zijn niet relevant.

Werkdiagnose

• Acute prostatitis

Therapiekeuze en argumentatie (SMAK)

Samenvatting

• 61-jarige man met sinds enkele dagen dysurie, pollakisurie, perineum-/zadelpijn en koorts
  (38,7 °C); bij rectaal toucher een pijnlijke prostaat. Sulfonamide-allergie (dyspneu,
  keelzwelling, exantheem).
• Werkdiagnose: acute prostatitis = urineweginfectie met tekenen van weefselinvasie.
• Therapeutisch doel: eradicatie van de verwekker, klachtenvrij worden en complicaties
  (abces, sepsis) voorkomen; een antibioticum met goede prostaatpenetratie.

Mogelijkheden

Richtlijn: NHG-Standaard Urineweginfecties (M05), onderdeel UWI met weefselinvasie (man → 14 dagen). Start blind én zet een urinekweek in (weefselinvasie is een kweekindicatie).

• 1e keus: ciprofloxacine 2 dd 500 mg
• 2e keus: amoxicilline/clavulaanzuur 3 dd 500/125 mg
• 3e keus: cotrimoxazol 2 dd 960 mg → vervalt wegens de sulfonamide-allergie

Argumentatie

Beoordeling met ABC-MIKT:

• Allergie: sulfonamide-allergie → cotrimoxazol uitgesloten; ciprofloxacine geeft geen kruisallergie.
• Bijwerkingen: fluorchinolonen geven zelden peesontsteking/-ruptuur (achillespees) en
  aorta-aneurysma/-dissectie; bespreek peesklachten en staken bij optreden.
• Contra-indicaties/interacties: ciprofloxacine niet gelijktijdig met metaalverbindingen →
  Rennie (calcium/magnesium) cheleert ciprofloxacine → innamen 2 uur scheiden.
• Milieu: fluorchinolonen zijn breed en resistentie-drijvend; gericht gebruik is hier
  gerechtvaardigd (weefselinvasie + sulfa-allergie).
• Kosten: ciprofloxacine is generiek en acceptabel.
• Toedieningsvorm: oraal 2 dd, 14 dagen (man → langere kuur).

Ciprofloxacine penetreert goed in prostaatweefsel; bij weefselinvasie is juist die weefselpenetratie vereist.

Keuze

• Ciprofloxacine 2 dd 500 mg gedurende 14 dagen; urinekweek inzetten; Rennie-inname 2 uur:br scheiden van ciprofloxacine. Contact bij geen verbetering na 48 uur of bij verslechtering (sepsis).

/**
 * Acute prostatitis (UWI met weefselinvasie), man, sulfonamide-allergie.
 * Cotrimoxazol gecontra-indiceerd -> ciprofloxacine 1e keus, 14 dagen.
 */
R/ ciprofloxacine tablet 500 mg
Da/ 28 stuks
S/ 2 dd 1 tablet gedurende 14 dagen; niet gelijktijdig met Rennie (2 uur scheiden)

#! urinekweek inzetten; contact bij geen verbetering na 48 uur

Kennisvragen casus 1 en 2