Casus 1 (24-25): cystitis

Relevante naslag: Urineweginfectie

Casus uit B2 Infectieziekten 24-25.docx. De SMAK-uitwerking en kennisvragen zijn ingevuld op basis van de relevante NHG-Standaarden en farmacologie (Rang & Dale / FK); studie-uitwerking, geen officieel antwoordmodel.

Casus

Positie

• Huisartsenpraktijk

Anamnese

• 27-jarige mevrouw Boots was op het spreekuur omdat ze sinds 2 dagen pijn heeft bij het plassen en steeds vaker naar het toilet moest.
• Gisteren moest ze minstens 20 keer naar het toilet, waarbij het plassen branderig aanvoelde.
• Ondanks sterke aandrang kwamen er maar enkele druppels.
• Vriendin vond het lijken op een blaasontsteking; op haar advies heeft zij een potje urine meegenomen.

Lichamelijk onderzoek

• Temperatuur (tympaan): 37,0 °C
• Abdomen: geen bijzonderheden
• Urine: nitriettest positief

Alleen afwijkende bevindingen zijn vermeld; overige bevindingen zijn niet relevant.

Werkdiagnose

• Urineweginfectie (cystitis)

Therapiekeuze en argumentatie (SMAK)

Samenvatting

• 27-jarige, gezonde, niet-zwangere vrouw met sinds 2 dagen dysurie, sterk toegenomen
  mictiefrequentie en loze aandrang; positieve nitriettest, geen koorts of flankpijn.
• Werkdiagnose: cystitis (urineweginfectie zonder tekenen van weefselinvasie).
• Therapeutisch doel: klachtenvrij binnen enkele dagen, progressie naar pyelonefritis voorkomen,
  terughoudend antibioticagebruik met het oog op resistentie.

Mogelijkheden

Richtlijn: NHG-Standaard Urineweginfecties (M05).

• afwachtend beleid met pijnstilling (paracetamol/NSAID) en ruim drinken, of een uitgesteld recept.
• antibiotica:
  • 1e keus: nitrofurantoïne 5 dagen, 2 dd 100 mg (mga) of 4 dd 50 mg
  • 2e keus: fosfomycine eenmalig 3 g
  • 3e keus: trimethoprim 3 dagen, 1 dd 300 mg voor de nacht

Argumentatie

Beoordeling met ABC-MIKT:

• Allergie: huisstofmijt (geen geneesmiddelallergie) → nitrofurantoïne mogelijk.
• Bijwerkingen: nitrofurantoïne bij een korte kuur goed verdragen (de zeldzame long-/
  neuropathie speelt alleen bij langdurig profylactisch gebruik).
• Contra-indicaties: nitrofurantoïne vervalt bij eGFR < 30 ml/min en G6PD-deficiëntie →
  geen aanwijzing bij deze jonge, gezonde vrouw.
• Milieu: nitrofurantoïne is smal en werkt vooral in de urine; gerichte, korte kuur.
• Kosten: nitrofurantoïne is goedkoop.
• Toedieningsvorm: oraal, 5 dagen → goede therapietrouw.

Afwachtend beleid is bespreekbaar (risicoverschil pyelonefritis ongeveer 1,6%); bij duidelijke klachten en behandelwens is nitrofurantoïne de eerste keus.

Keuze

• Nitrofurantoïne mga 2 dd 100 mg gedurende 5 dagen; ruim drinken. Controle alleen bij
  aanhoudende klachten.

/**
 * Cystitis, gezonde niet-zwangere vrouw (geen weefselinvasie). NHG M05, 1e keus.
 */
R/ nitrofurantoine mga capsule 100 mg
Da/ 10 stuks
S/ 2 dd 1 capsule gedurende 5 dagen

Vragen bij casus 1 (24-25)

De kennisvragen bij casus 1 en 2 worden gezamenlijk behandeld, zie Casus 2 (24-25): acute prostatitis.